امروز: پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷
کد خبر: 29981
تاریخ انتشار: ۷:۲۵ ب.ظ - شنبه ۱۳۹۶/۱۲/۵
چاپ این نوشته
Share
حجت‌الاسلام پیروزمند:

عضو هیات علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم مسایل پیش آمده نسبت به بودجه حوزه علمیه را نادرست دانست و اظهار کرد: غالب بودجه‌های حوزه‌های علمیه توسط منابع داخلی خودش تامین شده و بخش کمی از بودجه‌ها توسط منابع دولتی تامین می‌شود.

جت الاسلام علیرضا پیروزمندا اظهار کرد: مسأله‌ی استقلال اقتصادی حوزه‌های علمیه از دولت ، امری بود که امام(رض) بر آن تاکید داشتند و مقام معظم رهبری هم بر اساس همان سیره حرکت کردند و مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه هم با وجود تغییری که در مدیریت‌ها اتفاق افتاد بر این مسأله توجه و اهتمام داشت.  به نظر من علی رغم تبلیغات کاذبی که اخیرا به مناسبت لایحه بودجه اتفاق افتاد، غالب بودجه‌های حوزه‌های علمیه  توسط منابع داخلی خودش تامین شده و بخش کمی از بودجه‌ها توسط منابع دولتی تامین می‌شود. هزینه‌های حوزه‌ی علمیه هم همانند هزینه‌هایی که در سایر مراکز آموزشی صورت می‌پذیرد دو بخش دارد: یک بخش آن مربوط به نیروی انسانی است و یک بخش آن مربوط به تجهیزات و امکانات ثابت و پایداری است که وجود دارد.

بخش عمده‌ای از هزینه‌ی مربوط به حوزه‌ی علمیه معطوف به شهریه‌ طلاب است 

او با تاکید بر اینکه بخش عمده‌ای از هزینه‌ی مربوط به حوزه‌ی علمیه معطوف به شهریه‌ی طلاب است گفت: این شهریه، حداقلِ درآمدی است تا طلاب در فعالیت تحصیلی خودشان بتوانند تمرکز و استمرار داشته باشند. این حداقلِ مبلغ، از منبع وجوهات شرعیه و از طریق مراجع محترم در هر زمان پرداخت می‌شود. این مبلغ اولاً هیچ ربطی به بودجه‌های دولتی ندارد و ثانیاً معمولاً از حداقل دریافتی کارمندان یا حقوق بگیران در جامعه هم کمتر است. یا خوشبینانه بخواهیم بگوییم بیشترین شهریه‌های حوزه در حد پایه‌ی حقوق نظام پرداخت کشوری محسوب می‌شود و با وجود اینکه طلاب از این نظر حقیقتاً در مضیقه هستند اما به خاطر اینکه استقلال‌شان حفظ شود اجازه ندادند در معیشت خود وابسته به منابع دولتی شوند.

گسترش حوزه‌های علمیه مستلزم ساخت و سازهای مدارس علمیه جدید یا نوسازی مدارس گذشته است

پیروزمند ادامه داد: طلاب و اساتید بابت تدریسی که داشتند تا مدت زیادی هیچ وجهی دریافت نمی‌کردند و سالیان اخیر که مبلغ مختصری به آنها پرداخت می‌شود باز از منبع وجوهات  شرعیه است. بخش دیگر از هزینه‌ها مربوط به هزینه‌ی تجهیزات است و طبیعتاً گسترش حوزه‌های علمیه مستلزم ساخت و سازهای مدارس علمیه جدید یا نوسازی مدارس گذشته است. بخش عمده این کارها هم توسط مراجع و خیرین و به کمک وجوهاتی تامین می‌شود که مؤمنین داده‌اند. یک بخش از این افزایش زیرساخت‌ها به ویژه ساختمان‌های اداری که در مواردی لازم می‌شود، بعضاً از منابع دولتی استفاده می‌شود که اگر وجوهات شرعیه کفاف تامین این بخش از هزینه‌ها را هم می‌داد طبیعتاً ترجیح می‌دادند که همین اندازه هم وابستگی به دولت اتفاق نیفتد اما به دلیل اینکه حوزه‌های علمیه باید گسترش پیدا کنند و نیاز فرهنگی جامعه اقتضا دارد که طلاب بیشتری و با کیفیت بهتری پرورش یابند طبیعی است که این حداقل امکانات توسط دولت تامین ‌شود.

بودجه مربوط به حوزه‌هایی که پیرامون مرکز مدیریت حوزه‌ی علمیه شکل گرفته ناپایدار و کمکی است

او تصریح کرد: یک بخش دیگری از منابعی که در حوزه‌های علمیه صرف می‌شود و باز به غلط سر و صدای زیادی هم راجع به آن راه انداختند مربوط به مراکز حوزوی است که پیرامون مرکز مدیریت حوزه‌ی علمیه شکل گرفته است و در قالب مراکز تحقیقاتی و مراکز آموزشی مشغول به فعالیت هستند. بخشی از هزینه‌های این نوع مراکز هم توسط منابع دولتی تامین می‌شود. اینجا لازم است توضیحی عرض کنم که این منابع اولاً به عنوان بودجه‌های کمکی بوده و منابع ناپایداری است، ناپایدار به دلیل این‌که ردیف بودجه‌ی رسمی به این مراکز تعلق نمی‌گرفته  و معمولاً بودجه‌هایی که مصوب می‌شده با بودجه‌هایی که اختصاص پیدا می‌کرد فاصله‌ی معناداری داشت. به عبارت دیگر بخشی از آن بودجه‌های مصوب به تناسب شرایط اقتصادی کم و زیاد شده است اما  به نحو شایع معمولاً یک بخش از آن، یعنی حداقل یک سوم آن منابع  پرداخت نمی‌شد.

وقتی کشور در تنگنای بودجه قرار می گیرد تحقیقات  دینی و حوزوی بیشترین فشار را متحمل می‌شود

عضو هیات علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم ادامه داد: ثانیاً مجموعه‌ی هزینه‌ای که به صورت سالانه توسط این مراکز جذب می شد که از نظر تعداد و پژوهشگر متنوع هستند را اگر روی هم  به عنوان یک مجموعه‌ی واحد  درنظر بگیریم با یکی از دانشگاه‌های رسمی کشور هم برابری ندارد؛ مثلا با دانشگاه شریف، شیراز، تبریز، اصفهان و دانشگاه فردوسی مشهد برابری نمی کند و حال اینکه حجم افرادی که  تحت پوشش این برنامه‌ها قرار می‌گرفتند کم بودند و مهم تر این که به موضوع و مطالبی می‌پرداختند که نیاز  مبرم  فرهنگی جامعه بوده و هست و در سایر بخش‌های پژوهشی و آموزشی  کشور نه این نوع افراد تربیت می‌شوند و نه این نوع دانش‌ها تولید می‌شود. طبیعتاً یکی از نمودهای مظلومیت فرهنگ همین است که وقتی کشور در تنگنای بودجه  قرار می گیرد، اولین جایی که مورد تقلیل قرار می‌گیرد  بودجه‌ی پژوهشی و تحقیقاتی کشور است و از مجموعه‌ی بودجه‌های تحقیقاتی و پژوهشی  کشور هم آنجایی که بیشترین فشار را باید متحمل شود تحقیقات  دینی و حوزوی و معطوف به علوم انسانی و اسلامی است.

هرچه ما نسبت به بودجه‌ی پژوهشی کشور هزینه کنیم این هزینه در درازمدت چند برابر را برمی‌گرداند

پیروزمند تصریح کرد: این حقیقتاً جای نگرانی دارد،  به دلیل این که آن موضوعات و مراکزی که  آینده‌ی انقلاب اسلامی و توسعه و پیشرفت کشور  ولو به طور غیرمستقیم  بیش از همه به آنها  وابسته است را مورد توجه قرار نمی‌دهیم. اما اگر در یک حوزه‌ی صنعتی تحقیقاتی کاری باید صورت بپذیرد نسبت به هزینه آن نگرانی نداریم حتی اگر ده برابر هم هزینه کنیم. هرچه ما نسبت به بودجه‌ی پژوهشی کشور هزینه کنیم این هزینه در درازمدت چند برابر را برمی‌گرداند. اگر نگاه کوتاه مدت داشته باشیم باید بدانیم که ما چند برابر این هزینه را با واردات کالا، فناوری و دانش فنی پرداخت می‌کنیم و در آینده هم پرداخت خواهیم کرد درحالی که آن را نمی بینیم ولی وقتی می‌خواهیم برای یک استاد محترم دانشگاه و یک فاضل حوزوی هزینه کنیم تا کاری را بعد از ۵ یا ۱۰ سال به بار بنشانند به دلیل اینکه  در حوزه‌ی علوم اسلامی و علوم انسانی نتایج  ملموس نیست، هزینه آن را سنگین و زیان بار حساب می‌کنیم. به نظر می آید که  این نوع قضاوت، قضاوتِ عجولانه و  ساده انگارانه است و  ناشی از یک نگاه عمیق و دورنگر نیست.

اموالی که موقوفه شده می‌تواند یک منبع  جایگزین و موثری باشد که حوزه‌های علمیه را تامین کند

او ادامه داد: در عین حال نمی‌توانیم این را انکار کنیم که تامین بودجه از سوی دولت به همین میزان هم وابستگی ایجاد کرده است،  این وابستگی را نمی‌شود انکار کرد، اما صحبت این است که جو شرایط فرهنگی، حوزه‌های  علمیه را به این سمت سوق داده است.  البته حوزه‌های علمیه در منابع مالی غنی‌ای قرار دارند اما مشروط بر این که منابعی که به صورت بالقوه  وجود دارد باید به فعلیت درآید.  یکی  از هزینه‌هایی که کاملاً  حوزه‌های علمیه را تامین و نیازمندی به دولت را کاملاً از بین می برد، به فعلیت رساندن عایدات اوقاف و موقوفاتی است که در کشور وجود دارد و اداره‌ی محترم اوقاف هم از این نظر گله­مند است که پول حجم زیادی از موقوفات در کشور خلاف عرف بازار و عرف رایج افرادی که از آن اموال استفاده می کنند پرداخت می‌شود. عایدات  اوقاف باید صرف نیت واقف شود و بخش عمده و قابل توجهی از این موقوفاتی که  وقف شده قابل  صرف در اموری مثل حوزه‌های علمیه است اما درآمدهای  فعلی موقوفات جواب این مسأله را نمی‌دهد. در واقع مغازه‌ای  که به طور عادی   ۵۰ یا ۱۰ میلیون اجاره‌ی ماهیانه‌اش است به دلیل این که وقفی است صاحب آن ۱۰۰ هزار تومان پرداخت می کند. اگر فرهنگ وقف تقویت شود بسیاری از مشکلات حل خواهد شد اما متاسفانه این کار بعد از انقلاب راکد مانده است به عبارت دیگر اموالی که موقوفه شده می‌تواند یک منبع  جایگزین و موثری باشد که حوزه‌های علمیه را تامین کند.

باید روشن و  فرهنگ سازی شود تا مؤمنین بدانند وجوهاتی که می‌دهند صرف چه می‌شود

پیروزمند با بیان اینکه بخش اعظم بودجه‌های حوزه علمیه توسط مراجع، مقام معظم رهبری و وجوهات مردمی تامین می‌شود اظهار کرد: درست است که  قبل از انقلاب این وقف نبود اما باید توجه کرد که بعد از انقلاب تعداد طلاب نسبت به الان چقدر بوده، شاید  یک دهم تعدادی طلابی که الان در سراسر کشور  مشغول تعلیم و  تعلم هستند قبلاً نبودند خب یا  باید بگوییم که در همان حد باقی بمانند و می مانند که  طبیعتاً یک پیام فرهنگی بسیار نگران کننده‌ای دارد،  اما اگر بخواهد گسترش پیدا کند باید امکانات بیشتری هم صرف حوزه‌های علمیه شود. عرض می کنم عمده و بخش اعظم هزینه‌های حوزه‌های علمیه  توسط مراجع معظم،  مقام معظم رهبری و  از منظر وجوهات شرعی تعیین شده و می‌شود، اما باید روشن و  فرهنگ سازی شود که مومنین بدانند وجوهاتی که می‌دهند صرف چه می‌شود. مردم  فکر نکنند وجوهاتی که می‌دهند خدایی نکرده صرف امور شخصی می‌شود.

دریافتی قاطبه طلاب پایین تر از مبلغی است که دولت به عنوان خط فقر تعیین کرده است

عضو هیات علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم بیان کرد: مدیران حوزه‌ی علمیه  به توصیه‌ی مقام معظم رهبری و مراجع  وظیفه دارند که برای  استفاده‌ی بهینه، آموزش و پرورش و بهره­برداری  بهینه از طلاب و ارزیابی  دستاوردهای انسانی و کتبی، تدبیر کنند. این اتفاق باید بیفتد که  در حال طی کردن مسیر خودش است و  امیدوار هستیم با شدت و قوت  بیشتری هم انجام شود اما ممکن است حوزویان انتظار بهبود نسبت به آنچه که درون حوزه انجام می‌شود داشته باشند. اگر به صورت سرانه‌ای حساب کنیم سرانه‌ای که هزینه‌ی  یک طلبه و استاد حوزه می‌شود با سرانه‌ای که  هزینه‌ی یک دانشجو و استاد دانشگاه می‌شود قابل مقایسه نیست. این برکاتی که روحانیت در عرصه‌ی پژوهش، آموزش، تبلیغ،  کانون‌های فرهنگی، مساجد،  نشریات و رسانه‌ها دارند و بی شائبه مجالس اهل بیت(ع) و امثال  آن را اداره می‌کنند،  مرهون این سرمایه گذاری است که طی ده سال یک طلبه انجام می شود تا به بار بنشیند و آنچه که  دریافتی قاطبه‌ی طلاب محترم هست و از محل وجوهات شرعی و مبلغی که خود دولت می‌دهد تامین می‌شود پایین تر از مبلغی است که دولت به عنوان خط فقر تعیین کرده است.

القائات ناروا نسبت به طلاب دور از انصاف است

پیروزمند ادامه داد: با این وجود می‌بینید طلاب با عزت زندگی می کنند و کمترین گله مندی و شکواییه را از جانب این افراد می‌بینید به دلیل این‌که با غیرت و تعصب دینی این مسوولیت دینی را  به عنوان یک وظیفه‌ی شرعی برای خودشان پذیرفتند و پای آن ایستادند و ناملایمات و فشارها را هم تحمل کردند.  بنابراین روا نیست که با وجود این تحملی که صورت پذیرفته و صبوری که انجام گرفته عده ای بیرون حوزه یا به دلیل این که ناراحت هستند از این که  علوم اسلامی و علوم انسانی گسترش پیدا کند، یا به دلیل تطبیق سازی‌های سیاسی ارزیابی‌های ناروایی را داشته باشند یا یک القائات ناروایی را نسبت به آنها در جامعه انجام دهند که دور از انصاف است. 

اینکه گفته می‌شود روحانیت با پذیرش مسوولیت اجتماعی از وظیفه اصلی خودش فاصله گرفته به نظر من استدلال درستی نیست

پیروزمند با بیان اینکه فعالیت روحانیت بیش از فعالیت‌های آنها قبل از انقلاب است تصریح کرد: اگر فعالیت‌هایی که حوزه‌های علمیه و روحانیت قبل از انقلاب  داشتند را به عنوان مسؤولیت اصلی آنها در زمان حاضر قلمداد کنیم حتماً اشتباه است. اشتباه است نه به این دلیل که آن نوع فعالیت‌ها را نباید در حوزه‌ها انجام دهند بلکه حتماً باید با شدت بیشتر هم استمرار پیدا کند. ارتباط چهره به چهره‌ی روحانیت با مردم در قالب امام جماعت،  مشاور، بزرگ‌تر خانواده و محله و … باید اتفاق بیفتد و استمرار داشته باشد و هیچ چیز نباید مزاحم این مسوولیت روحانیت باشد. اما اینکه گفته می‌شود روحانیت با پذیرش مسوولیت اجتماعی از وظیفه اصلی خودش فاصله گرفته به نظر من استدلال درستی نیست. چراکه که وارد شدن روحانیت  فقط در مسؤولیت‌های اجرایی نبوده بلکه در مسؤولیت‌های علمی و همچنین مسؤولیت‌های اجرایی از باب خدمات فرهنگی و خدمات مدیریتی به جمهوری اسلامی و نظام اسلامی بوده است.

اینکه یک روحانی سیاسی است و روشنگری سیاسی می کند باعث نمی‌شود که از رسالت اصلی خود فاصله بگیرد

او با تاکید بر اینکه روحانیت نباید رسالت اصلی خود را فراموش کند اظهار کرد: حضور و موضع گیری سیاسی روحانیت باید وجود داشته باشد و نباید اینطور وانمود شود که مسؤولیت حوزه این نبوده که بر سیاست دخالت کند. به عبارت دیگر اینکه یک روحانی سیاسی است و روشنگری سیاسی می کند باعث نمی‌شود که از رسالت اصلی خود فاصله بگیرد و این کار به روحانیت لطمه هم نمی‌زند.  اتفاقاً آن کسی که  قرائت سیاسی دنیای اسلام را نمی‌شناسد، جریانات را نمی‌شناسد، موضع گیری ندارد و نمی‌تواند روشنگری کند و به همان میزان هم در جامعه منزوی می شود.

خارج کردن روحانیت از درون و بیرون حوزه به بهانه‌ی اینکه مسؤولیت اصلی آنها چیز دیگری است به نظرم  اشتباه است

عضو هیات علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم تصریح کرد: انتظار دارند مؤمنین برای اینکه در ابهامات، غبارهای فتنه و شبهات، مرجع و مأمن معتمدی داشته باشند به آنها رجوع کنند. پس اگر روحانیت را از این صحنه حذف کنید آن وقت چه کسی جایگزین خواهد شد؟! نمی‌خواهم بگویم تنها مرجع باید روحانیت باشد اما اینکه روحانیت را به بهانه‌ی اینکه مسؤولیت اصلی آنها چیز دیگری است به دنبال خارج کردن او از صحنه  درون و بیرون حوزه باشیم به نظرم  یک اشتباه مهم است که باعث عدم مسؤولیت پذیری روحانیت در وظایفی می‌شود که به واسطه‌ی انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی متوجه حوزه و روحانیت شده است. 

حوزه‌های علمیه و روحانیت را از نواقص مبرا نمی‌دانم

او حجم زیادی از انتقادات نسبت به روحانیت را ناشی از کم اطلاعی یا بی اطلاعی دانست و گفت:  برای روشنگری بیشتر مردم نسبت به روحانیت همین کاری که شما خبرنگاران انجام می‌دهید باید به صورت فراگیرتری انجام بگیرد.  به نظر من به غیر از یک بخش قلیلی که مغرضانه تقویت علمی و حضور فیزیکی روحانیت را مانع پیشبرد مقاصد خودشان  می‌دانند، قاطبه مردم چنین نگاهی ندارند و حجم زیادی از این انتقادات ناشی از کم اطلاعی یا بی اطلاعی است و اینکه اطلاعات خودشان را از همین قلیل افرادی که مغرضانه مطالبی را مطرح می‌کنند و بر اساس شایعات حرف می‌زنند می‌گیرند. من حوزه‌های علمیه و روحانیت را از نواقص مبرا نمی‌دانم ولی  راه حل این است که این شفاف سازی  صورت بگیرد. مبالغی که در حوزه صرف می‌شود باید شفاف سازی شود اما مهمتر از همه این است که راجع به این باید شفاف سازی شود که در قبال چه مقدار هزینه، چه مقدار برکات حوزه‌های علمیه برای جامعه در برداشته است.

اقلیتی از روحانیت هم  وضعیف اقتصادی متفاوتی دارند 

عضو هیات علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم ادامه داد: این را شفاف سازی کنید که طلاب محترم  با چه عزت نفسی مشکلات اقتصادی را تحمل می‌کنند، بگذریم که البته یک اقلیتی از روحانیت هم  وضعیف اقتصادی متفاوتی دارند  حالا به هر شکلی درست یا غلط کاری ندارم. بنابراین وقتی که اطلاعات درست و به هنگام به جامعه خصوصا نسل جوان تزریق نشود طبیعی است که  شایعات و منابع ناسالم  جای آن را می گیرد و ذهنیت‌هایی که نباید، شکل می‌گیرد.

دفاع از روحانیت نباید، دفاع صنفی قلمداد شود

پیروزمند در پایان خاطرنشان کرد: امیدوارم که رسانه‌ها مسؤولیت درست و دقیق خودشان را در این  مسأله انجام دهند، به دلیل این که دفاع از روحانیت نباید، دفاع صنفی قلمداد شود، نه به عنوان این که چون یک طلبه هستم لزوماً باید دفاع کنم بلکه به عنوان کسی که در محیط  حوزه زندگی کرده و هنوز هم در درون طلبه‌هاست و به جزئیات زندگی آنها و آثار وجودی آنها آشناست از باب اطلاع رسانی صحبت می‌کنم و امیدوارم که مردم هم همچون گذشته که قدرشناس هستند بیشتر قدرشناسی کنند و عزم بیشتری را برای این داشته باشند که بتوانند هم طلاب و هم فرزندان مستعد خودشان را تشویق کنند که وارد این میدان شوند و هم آنهایی که بودند را حمایت مادی و معنوی کنند تا برکات‌شان نه فقط برای ایران اسلامی  بلکه برای دنیای اسلام باشد.

منبع: شفقنا

نام و نام خانوادگی: (موردنیاز)
پست الکترونیک: (موردنیاز)
آدرس اینترنتی:
درج دیدگاه:
آخرین اخبار
پربیننده ترین ها